Over maartse hazen en gekke hoedenmakers

Maartse hazen – nrc

Maartse hazen, ik had er nog nooit van gehoord. Na nader onderzoek bleek dat ook heel  logisch te zijn. De uitdrukking “maartse hazen” bestaat in het Nederlands helemaal niet. En wie dacht dat Lewis Carroll de uitvinder was van dit vreemd knaagdier, is er ook aan voor de moeite. De journalist van het NRC heeft dit voor u nagetrokken. En om even helemaal zeker te zijn (want journalisten kun je zelden of nooit geloven), ben ik zelf ook even op zoek gegaan.

mad hatter
Uit Lewis Carroll’s Alice in Wonderland. De Maartse Haas en de Gekke Hoedenmaker drinken samen thee met de Dormouse (Slapende Muis) en Alice.

Eerst maar even in de etymologiebank: “misschien van het onstuimige gedrag van jonge hazen in de lente (lees paarseizoen)”. Dan maar even over het water gaan kijken, want daar is die “March hare” wel gemakkelijk terug te vinden, en dan vooral in de uitdrukking “mad as a March hare”. Het eerste gebruik van de maartse haas dateert van het begin van de jaren 1500 (voor zover bekend), en daar zou het gebruikt zijn om te verwijzen naar het gedrag van hazen in de lente, en bij uitbreiding in het broedseizoen. Iets later werd deze uitdrukking uitgebreid naar “onstuimig, gek, ongelooflijk dom, …”. Enfin, als iemand je “zo gek als een maartse haas” noemt, mag je er zeker van zijn dat dit geen compliment is.

Dan, de gekke hoedenmaker. Natuurlijk denkt iedereen nu aan Alice in Wonderland, want daar zat die gekke maartse haas netjes thee te drinken met de gekke hoedenmaker. Ook nu weer rechtstreeks onder het kanaal door naar die gekke Britten. “As mad as a hatter” zou voor het eerst gebruikt zijn in 1829 om aan te duiden dat iemand dement is. Iets later kwam er ook de betekenis “razend” bij (1837). De moderne theorie stelt dat weer dat het algemeen wordt gebruikt voor “vreemd gedrag”. Ondertussen is de wetenschap al een beetje verder, en weten we dat die gekke hoedenmakers niet zomaar gek waren. Ze leden aan kwik-vergiftiging.

The use of mercury compounds in 19th century hat making and the resulting effects are well-established – mercury poisoning is still known today as ‘Mad Hatter’s disease’. (http://www.phrases.org.uk)

Bronnen:

Phrases.org.uk

Etymologiebank Verenigd Koninkrijk

Etymologiebank Nederland

NRC – 20170316

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s